Krew w moczu — co oznacza i do jakiego lekarza się zgłosić

Czym jest krwiomocz

Krwiomocz, czyli hematuria, to obecność czerwonych krwinek w moczu. Ich liczba bywa na tyle duża, że nadaje moczowi różowe lub brunatne zabarwienie, ale bywa też minimalna i ujawnia się dopiero w badaniu laboratoryjnym. W zależności od liczby krwinek mówi się o:

• mikrohematurii (krwinkomoczu) — wykrywanej wyłącznie metodami laboratoryjnymi
• makrohematurii — w której nieprawidłowe zabarwienie moczu widać gołym okiem

Najczęstsze przyczyny

Krwiomocz bywa objawem wielu schorzeń, dotyczących głównie układu moczowego. Wymienia się przede wszystkim:

• zapalenie pęcherza moczowego lub cewki moczowej — jedna z najczęstszych przyczyn, szczególnie u kobiet; towarzyszy jej częste i bolesne oddawanie moczu, parcie na pęcherz, ból w podbrzuszu i mętny mocz
• kamicę nerkową — złogi uszkadzają drogi moczowe podczas przemieszczania się, czemu towarzyszy silny, kolkowy ból w boku lub plecach, promieniujący do pachwiny
• choroby gruczołu krokowego — powiększona prostata może uciskać cewkę moczową i naczynia w okolicy szyi pęcherza
• kłębuszkowe zapalenie nerek — obok krwiomoczu występują białkomocz, obrzęki, nadciśnienie tętnicze, zmęczenie i nudności
• urazy mechaniczne okolicy lędźwiowej, miednicy lub podbrzusza
• nowotwory układu moczowego — pęcherza, prostaty lub nerek; długo nie dają objawów, dlatego bywają rozpoznawane późno

Do jakiego lekarza się zgłosić

Pierwszym krokiem jest zwykle wizyta u lekarza rodzinnego lub internisty, który przeprowadza wywiad, badanie fizykalne i zleca podstawowe badania laboratoryjne — ogólne badanie moczu i morfologię.

W zależności od wyników i podejrzewanej przyczyny lekarz kieruje pacjenta do urologa, zajmującego się chorobami układu moczowo-płciowego, albo do nefrologa, zajmującego się chorobami nerek.

Pilnej konsultacji urologicznej wymaga krwiomocz obfity, taki, któremu towarzyszy silny ból, oraz taki, który pojawia się bez uchwytnej przyczyny.

Jakie badania wykonuje się przy krwiomoczu

Diagnostyka zaczyna się od badania ogólnego moczu, które wykrywa erytrocyty także wtedy, gdy krew nie jest widoczna gołym okiem. Następnie próbkę ocenia się mikroskopowo, żeby określić liczbę i wygląd krwinek oraz ustalić prawdopodobne źródło krwawienia. Równolegle wykonuje się badanie krwi, które pozwala ocenić czynność nerek.

Dalsza diagnostyka obejmuje badania obrazowe — USG, w części przypadków tomografię komputerową — oraz cystoskopię, czyli wziernikowanie pęcherza moczowego. O zakresie badań decyduje lekarz.

Leczenie zależy od przyczyny

Krwiomocz jest objawem, a nie chorobą, dlatego leczenie kieruje się na jego przyczynę.

• zakażenie dróg moczowych — antybiotykoterapia lub chemioterapeutyki, uzupełnione lekami przeciwzapalnymi i rozkurczowymi
• kamica — przy niewielkich złogach farmakoterapia i zwiększone nawodnienie; przy większych litotrypsja pozaustrojowa (ESWL) albo zabiegi endoskopowe, na przykład ureteroskopia
• przerost prostaty — leki zmniejszające objętość gruczołu albo zabiegi małoinwazyjne, w tym przezcewkowa resekcja prostaty (TURP)
• nowotwory układu moczowego — leczenie onkologiczne: chirurgiczne, chemioterapia lub radioterapia

Sposób leczenia dobiera lekarz indywidualnie, po ustaleniu rozpoznania.