Jak radzić sobie z nietrzymaniem moczu?

Czym jest nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu polega na mimowolnym wypływie moczu, który pojawia się podczas zwykłych czynności — śmiechu, kaszlu, podnoszenia zakupów czy spaceru. Dolegliwość dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn, a jej podłożem są najczęściej zmiany zachodzące w organizmie, przez które kontrola nad oddawaniem moczu staje się trudniejsza.

Najczęstsze przyczyny

Nietrzymanie moczu rozwija się zwykle stopniowo. U kobiet pojawia się najczęściej po ciąży, w okresie menopauzy lub po intensywnym wysiłku, gdy mięśnie dna miednicy tracą elastyczność. U mężczyzn zwykle wiąże się z przerostem prostaty albo z zaburzeniami neurologicznymi. Do wymienianych przyczyn należą:

• osłabienie mięśni dna miednicy po ciąży lub porodzie
• zmiany hormonalne związane z menopauzą
• przerost prostaty i choroby gruczołu krokowego
• zaburzenia neurologiczne wpływające na pracę pęcherza
• przewlekłe zakażenia układu moczowego
• otyłość zwiększająca nacisk na pęcherz
• niektóre leki wpływające na produkcję i wydalanie moczu
• kofeina, alkohol i napoje gazowane w codziennej diecie

Po porodzie i w okresie menopauzy

Po porodzie mięśnie odpowiadające za kontrolę oddawania moczu bywają osłabione i potrzebują czasu na odzyskanie napięcia. Rosnąca w ciąży macica przez wiele miesięcy uciskała pęcherz, a rozciągnięte tkanki nie wracają od razu do dawnego stanu — dlatego niewielkie wycieki mogą pojawiać się przy chodzeniu, śmiechu czy podnoszeniu dziecka.

W okresie menopauzy mechanizm jest inny: spadek stężenia estrogenów wpływa na nawilżenie i elastyczność tkanek oraz na napięcie mięśni. Pęcherz reaguje wtedy szybciej, a częstsze parcia i trudność z utrzymaniem moczu przy nagłym wysiłku stają się bardziej zauważalne.

Rodzaje nietrzymania moczu

Rozpoznanie rodzaju nietrzymania moczu jest podstawą do zaplanowania leczenia. Pomaga w tym obserwacja sytuacji, w których dochodzi do wycieku:

• wysiłkowe — wyciek pojawia się przy śmiechu, kaszlu, szybkim marszu, wchodzeniu po schodach lub podnoszeniu ciężaru; najczęściej wiąże się z osłabieniem mięśni dna miednicy
• z parć naglących — pęcherz reaguje gwałtowną, trudną do powstrzymania potrzebą oddania moczu, często z uczuciem przepełnienia mimo niepełnego pęcherza
• mieszane — oba mechanizmy występują jednocześnie

Warto zwrócić uwagę także na częstotliwość wizyt w toalecie i na nocne wybudzenia — te informacje ułatwiają lekarzowi rozpoznanie.

Jakie badania wykonuje się w diagnostyce

Podczas wizyty lekarz omawia dolegliwości i dobiera badania do rodzaju problemu. Najczęściej wykonuje się:

• badanie laboratoryjne moczu
• USG układu moczowego — ocena pęcherza i wykluczenie przeszkody utrudniającej odpływ moczu
• badania urodynamiczne — ocena pracy pęcherza w trakcie napełniania i opróżniania
• u kobiet ocenę napięcia mięśni dna miednicy, u mężczyzn ocenę stanu prostaty

Nie trzeba czekać na nasilenie objawów — diagnostykę można rozpocząć na każdym etapie.

Metody leczenia

Postępowanie dobiera lekarz do rodzaju i nasilenia problemu. Stosowane metody to:

• fizjoterapia uroginekologiczna — ćwiczenia wzmacniające mięśnie dna miednicy
• trening pęcherza — stosowany zwłaszcza przy parciach naglących
• farmakoterapia — stabilizuje pracę pęcherza i ogranicza nagłe parcia
• zabiegi małoinwazyjne poprawiające jakość tkanek w obrębie cewki moczowej i pochwy
• leczenie operacyjne — wzmocnienie cewki moczowej w przypadkach bardziej zaawansowanych

Wybór metody zależy od rozpoznania i stanu zdrowia pacjenta; decyzję podejmuje lekarz po badaniu.